Zajęcia relaksacyjne

Zajęcia relaksacyjne prowadzone na podstawie własnego programu„Relaks i odprężenie dzieci poprzez literaturę i muzykę”

Bajka od wieków towarzyszy człowiekowi pod postacią mitu, legendy, podania ludowego czy wierszowanej opowiastki. Od wieków także oddziałuje na czytelnika i sięgano po nią bez wiedzy zakresu psychologii, bez świadomości jej zbawiennego wpływu na psychikę. W potocznym języku pojęcia „bajka” i „baśń” używa się zamiennie, jednak jako utwory literackie mają różne znaczenia. Bajka jest krótkim, dowcipnym utworem, najczęściej poetyckim, lub o charakterze dydaktycznym. Jej bohaterami są zwierzęta lub ludzie i zwykle zakończona jest morałem.

Baśń jest natomiast opowiadaniem narracyjnym, folklorystycznym, gdzie zachowany jest obiektywny stosunek autora do opisywanych zdarzeń. W publikacjach dla dzieci pojęcia te traktowane są zamiennie, przy czym częściej występuje pojęcie bajki. Bajki jako utwory literackie adresowane do dzieci, cechuje magiczne ujmowanie rzeczywistości, oglądanie świata. Z perspektywy dziecka i świadomość umowności zdarzeń, czyli rozróżnienie świata realnego i czarodziejskiego. W bajkach, w rozwiązywaniu trudnych sytuacji dominuje magia. Tak właśnie myśli dziecko – „magicznie”, doszukując się u zwierząt czy przedmiotów martwych cech ludzkich. Świat bajek jest umowny, nierealny. O czym wiedzą czytelnicy czy słuchacze. Ta nierealna rzeczywistość kreowana w baśniach jest zgodna z magicznym myśleniem dziecka, dzięki czemu pomaga mu zrozumieć świat i siebie, wprowadza porządek i ład, pokazując, jakie reguły rządzą światem.

Bruno Betteelheim – lekarz, psycholog i humanista – sformułował następujące tezy na temat znaczenia baśni w rozwoju i wychowaniu dzieci:

  1. Podstawą oddziaływania baśni na psychikę dziecka jest proces identyfikacji czytelnika z pozytywnym bohaterem.
  2. Baśnie sprawiają dziecku przyjemność, dostarczają mu objaśnień dotyczących jego psychiki, a tym samym wspierają rozwój dziecięcej osobowości.
  3. Pomagają w odkrywaniu jego własnej tożsamości i nadawaniu sensu swojemu życiu.
  4. Wspierają je w trudnościach związanych z psychologicznymi problemami dorastania i integracji osobowości.
  5. Baśnie zachęcają do aktywnego pokonywania trudności i nawiązywaniu przyjaznych kontaktów  ze światem przyrody.

W analizie psychologicznej bajki możemy wyodrębnić dwie warstwy: poznawczą i emocjonalną. Dziecko poznaje otaczający świat poprzez działania bohaterów bajki. Dostarcza ona wzorców moralnych, mówi, co dobre, a co złe i zawsze występek zostaje ukarany. Przedstawiany świat jest uproszczony, ale przez to zrozumiały dla dzieci. Bajka pomaga zrozumieć dziecku ten świat adekwatnie do jego możliwości intelektualnych, pomaga także w budowaniu obrazu samego siebie. Identyfikując się z bohaterem bajkowym, przyjmuje dziecko jego wzorce moralne, sposób myślenia, działania. Dzięki bajkom odkrywa własną tożsamość i pobudza wyobraźnię. Bajka pobudza do wczuwania się w emocje, jakich doświadczają główne postacie bajkowe, a przez to dzieci stają się wrażliwe na zło, niesprawiedliwość, ból. Jednak najważniejsza rola bajki polega (wg M. Molickiej) na redukcji lęku. Dziecko, identyfikując się z bohaterem ma poczucie, że dobra wróżka nad nim czuwa, że potrafi posługiwać się czarami i odmienić swą sytuację. Bajka daje wsparcie i poczucie siły, zastępczo zaspokaja potrzeby. Bajka terapeutyczna jako metoda obniżania lęku u dzieci jest zupełnie nowym rodzajem terapii. M. Molicka wyodrębnia trzy rodzaje bajek terapeutycznych:

  • relaksacyjne,
  • psychoedukacyjne,
  • psychoterapeutyczne.

W bajkach relaksacyjnych na które zapraszam nasze przedszkolaki posługuję się wizualizacją w celu wywołania odprężenia i uspokojenia. Akcja takiej bajki toczy się w miejscu dobrze dziecku znanym, a opisywanym jako spokojne, przyjazne i bezpieczne. Bajka ma wyraźny schemat: bohater opowiadania obserwuje i doświadcza wszystkimi zmysłami miejsce, gdzie odpoczywa. Każde nasze spotkanie zawiera trzy struktury: słuchową, wzrokową i czuciową. Struktura słuchowa służy do wywołania efektu w rodzaju: „słyszysz szum drzew”, wzrokowa: „widzisz fale z wolna przybijające do brzegu”, a czuciowa: „wchodzisz na szczyt góry”. Realizując swój program w czasie naszych spotkań chciałabym:

  • uspokoić, odprężyć i wyciszyć dzieci,
  • rozwijać w nich wrażliwość,
  • budować optymizm poprzez szczęśliwe zakończenie,
  • uczyć pozytywnego myślenia,
  • dostarczać wzorów postępowania, sposobów zachowań,
  • rozwijać wyobraźnię,
  • rozwijać i kształtować osobowość dziecka.

Na zakończenie spotkania, stwarzam sytuacje do swobodnej wypowiedzi i działalności artystycznej wg chęci i pomysłów dzieci.

Maria Jolanta Bizub