Dojrzałość szkolna

 Dojrzałość szkolna według S. Szumana to osiągnięcie przez dziecko takiego poziomu rozwoju fizycznego, społecznego i psychicznego, które czyni je wrażliwym i podatnym na systematyczne nauczanie i wychowanie w klasie pierwszej szkoły podstawowej. Jest to jakby moment równowagi między wymaganiami szkoły a możliwościami rozwojowymi dziecka.

Dojrzałość szkolna nie jest uwarunkowanym biologicznie etapem samorzutnego rozwoju, lecz składają się na nią różnorodne doświadczenia dziecka w sferze motorycznej, umysłowej, emocjonalnej i społecznej. Ocena stopnia dojrzałości szkolnej dziecka jest oceną poziomu jego rozwoju w danym momencie. Uzależniona jest m.in. od dotychczasowego biegu życia dziecka, od tego czy uczęszczało do przedszkola, czy miało okazję współdziałać  z rodzeństwem lub innymi dziećmi w najbliższym otoczeniu, czy dorośli zaspakajali jego potrzeby poznawcze i uczuciowe, czy stawiano mu wymagania stosowne do jego możliwości, a jednocześnie rozwijające pożądane społecznie formy zachowania. Dojrzałość szkolna pozostaje w różnorakich związkach z procesami rozwoju i procesami uczenia się. Większość dzieci rozwija się w ten sposób, że określonemu ich wiekowi odpowiada określony stan rozwoju fizycznego oraz psychoruchowego.

Istnieją dzieci, których ogólny rozwój fizyczny i psychiczny wykazuje przyspieszenie lub opóźnienie w stosunku do wieku życia. Zaburzenia w rozwoju utrudniają uczniom nabycie umiejętności czytania i pisania w przewidzianym przez program czasie. Zmiany w zakresach rozwoju fizycznego, emocjonalnego i umysłowego nie postępują równomiernie. Jedne wyprzedzają drugie. Czasem umiejętność postępowania w sytuacjach społecznych przerasta rozwój umysłowy i odwrotnie. Dopiero wzajemna zgodność poziomów rozwoju daje możliwość sprostania różnym wymaganiom szkoły i dopiero wówczas możemy mówić  o dojrzałości szkolnej dziecka. Z dojrzałością szkolną wiąże się też dojrzałość do nauki matematyki. Związana jest ona z rozumieniem i umiejętnością określania stosunków przestrzennych, czasowych i ilościowych w praktycznym działaniu oraz klasyfikowania przedmiotów według przeznaczenia, koloru, kształtu czy wielkości. Program uwzględnia wprowadzenie pojęcia liczby elementów zbioru oraz doskonalenie na konkretach operacji dodawania i odejmowania w zakresie liczb naturalnych od 0 do 10 z posługiwaniem się cyframi i wybranymi znakami matematycznymi (większości i mniejszości, równości, dodawaniai odejmowania).

Proces przygotowania dzieci do szkolnej nauki czytania i pisania oraz do matematyki dokonuje się poprzez konkretne działania dzieci i wynikające w ich trakcie operacje umysłowe. W ten sposób dzieci uczą się uzasadniania, wnioskowania, wiązania przyczyn ze skutkami, porządkowania wiadomości a także uczą się operować nimi samodzielnie. Stanowi to podstawę do przyszłego myślenia abstrakcyjnego, niezbędnego w nauce szkolnej.

 Charakterystyka dziecka dojrzałego do szkoły

 Dojrzałość fizyczna

 Jest ogólnie sprawne ruchowo. Posiada sprawność manualną i nie zaburzoną koordynację wzrokowo-ruchową. Charakteryzuje się poprawnym funkcjonowaniem organów zmysłowych. Jest odporne na choroby i zmęczenie.

 Dojrzałość emocjonalno-społeczna

Jest w znacznym stopniu samodzielne. Chętnie i łatwo nawiązuje kontakty z nauczycielem     i kolegami. Posiada umiejętność podporządkowania się niezbędnym wymaganiom dyscypliny. Jest obowiązkowe, wytrwałe i wrażliwe na opinie nauczyciela. Cechuje je taki stan równowagi nerwowej, która umożliwia opanowanie reakcji emocjonalnych.

 Dojrzałość umysłowa

 Jest aktywne poznawczo, chce się uczyć. Interesuje się czytaniem i pisaniem. Dobrze orientuje się w najbliższym otoczeniu i środowisku, w którym żyje. Rozporządza zasobem doświadczeń i wyobrażeń będących podstawą do rozwoju pojęć. Potrafi uważnie i ze zrozumieniem słuchać tego, co mówi nauczyciel. Rozumie i spełnia polecenia nauczyciela. Posiada umiejętność swobodnego i zrozumiałego dla otoczenia wypowiadania się, opowiadania, wyrażania życzeń, pytań, własnych sądów, wniosków i ocen.

 Dojrzałość do czytania i pisania

 Umie dokonywać analizy oraz syntezy wzrokowej i słuchowej niezbędnej w procesie zróżnicowania kształtów, dźwięków, ich od poznawania, porównywania i odtwarzania. Rozumie znaczenie wyrazów jako graficznych odpowiedników słów. Posiada orientację przestrzenną, która umożliwia mu rozpoznawanie i odtwarzanie kierunków (od lewej strony kartki do prawej), położenia i proporcji wymiarów odwzorowanych form graficznych (mieści się w liniaturze). Ma pamięć ruchową, czyli umiejętność przetwarzania obrazu graficznego na obraz ruchu. Umiejętność kontrolowania wzrokiem własnych ruchów pozwala mu świadomie nimi kierować.

 Dojrzałość do matematyki

 Rozumie i umie określić stosunki przestrzenne, czasowe i ilościowe w praktycznym działaniu. Potrafi sklasyfikować przedmioty według przeznaczenia, wielkości, kształtu i koloru. Umie na konkretach dodawać i odejmować w zakresie 10.

                                                                                                       

                                                                                                      Opracowała: Barbara Kurek

 

na podstawie:

E. Waszkiewicz   Pracuję z sześciolatkiem

B.Wilgocka-Okoń Gotowość szkolna dzieci 6-letnich