Terapia ręki

Wspomaganie pisania i umiejętności grafomotorycznych czyli ćwiczenia motoryki małej
 
Mówiąc o „motoryce” mamy na myśli ogólną sprawność ruchową człowieka i jego zdolność do wykonywania wszelkich działalności związanych z ruchem. Motoryką małą nazywamy sprawność dłoni i palców, motoryką dużą sprawność fizyczną całego ciała. By prawidłowo stymulować rozwój ruchowy dziecka należy pamiętać, że zaczyna się on od motoryki dużej (ogólnej sprawności ruchowej) aby później przejść do rozwoju motoryki małej. Na to jak pracują ręce dziecka ma wpływ całe jego ciało. Dlatego tak ważne jest stwarzanie różnych doświadczeń, aby dziecko poznawało siebie i swoje możliwości w działaniu. Motoryka mała odnosi się do czynności związanych z użyciem palców i dłoni. Czynności  z zakresu motoryki małej pobudzane są poprzez naśladowanie, percepcję, motorykę dużą,  a przede wszystkim koordynację wzrokowo – ruchową. Ręce pełnią następujące funkcje: chwytną, ruchową, poznawczą, obronną, komunikacyjną, samoobsługową, zastępują wzrok osobom niewidomym, a głuchoniemym – mowę; poprzez gestykulację rękami wyrażamy stany emocjonalne. W terapii ręki cele wiodące to: samoobsługa, umiejętności szkolne, zabawa, komunikacja, interakcje społeczne.
 
Przykładów ćwiczeń usprawniających  motorykę małą u dzieci  w wieku przedszkolnym jest całe mnóstwo, nas zaciekawiło zastosowanie niekonwencjonalnych pomocy w czasie pracy z dziećmi. W tym celu zorganizowałyśmy dla naszej Rady Pedagogicznej warsztaty pt. „Terapia ręki”. Oprócz tradycyjnych metod i form pracy, poznałyśmy inne  - ciekawe wykorzystanie różnorodnych pomocy do zabaw, służących usprawnianiu motoryki malej. Poprzez ich zastosowanie pragniemy dostarczyć przedszkolakom wrażeń dotykowych ( poznawanie przez dziecko różnych kształtów i struktur materiałów oraz ich rozróżniania); usprawniać precyzję  ruchów dłoni i palców; wyuczyć zdolność skupienia uwagi, patrzenia; wzmocnić koncentrację; poprawić koordynację wzrokowo-ruchową, kształtować umiejętność przekraczania linii środkowej ciała.
 
Oto przykłady niektórych ćwiczeń i zabaw:
 
 zapinanie klamerek do bielizny na papierowych pudełkach, miseczkach;
 nawlekanie koralików, przewlekanie sznurków, tasiemek, sznurowadeł; 
 wyszywanki – przeplatanki dla dzieci; przyszywanie guzików•  szycie prostymi ściegami
 zbieranie drobnych elementów ( ziarenka, guziki) paluszkami, palcem wskazującym i kciukiem; zbieranie „chwytakiem” kulek z papieru, puszków;
 ściskanie piłeczek „gniotków”, piłeczek z „kolcami”;
 ugniatanie papierowych kul i rzucanie nimi do celu; zgniatanie kartki papieru jedną ręką w małą kulkę; zwijanie palcami chusteczek, apaszek;
 swobodne bazgranie na dużych arkuszach papieru flamastrami, kredkami, pędzlem, kredkami świecowymi, pastelami;
 zamalowywanie dużych powierzchni farbami grubym pędzlem dziecko stoi (nie siedzi) przy stoliku odpowiedniej do jego wzrostu wysokości ; 
 obrysowywanie szablonów, zamalowywanie;
 rysowanie wzorów literopodobnych i szlaczków;
 zamalowywanie obrazków w książeczkach do malowania; kalkowanie;
 wycinanie najpierw prostych, potem nieco bardziej skomplikowanych kształtów z papieru kolorowego, gazet, tekturek, bibuły;
 cięcie po narysowanych liniach prostych, falistych, skośnych;
 wydzieranie z kolorowego papieru i naklejanie wydzieranki na papier;
 modelowanie z plasteliny, ciastoliny, masy papierowej najpierw kuleczek, wałeczków; później form bardziej złożonych - zwierząt, postaci ludzkich, liter;
 stemplowanie i kolorowanie; 
 rysowanie patykiem po ziemi
 ustawianie z klocków wieży, budowanie domów, mostów.
 
Zabawy paluszkowe:
 
 wykonywanie drobnych ruchów palcami: spacerowanie palcami po stole;
 zabawa, idzie kominiarz po drabinie, naśladowanie gry na pianinie;
 odtwarzanie rytmu padającego deszczu;
 krążenia palcami, np. jednego palca wokół drugiego nieruchomego;
 strząsanie wody z palców;
 ćwiczenia dłoni- wymachy, krążenia, uderzenia, pocierania, otwierania,  zamykania;
 naśladowanie gry na pianinie, pisania na maszynie; odtwarzanie rytmu deszczu;
 "rysowanie” palcami w powietrzu określonego przedmiotu;
 układanie z elementów geometrycznych postaci ludzkich, zwierząt, domków itp.
 układanie z patyczków, np. płotów;
 zabawy pacynką;
 
"Tędy płynie rzeczka"
Tędy płynie rzeczka, (ruch falisty od głowy do bioder),
idzie pani na szpileczkach, (stukanie palcami wskazującymi wzdłuż kręgosłupa),
Tu przebiegły konie – patataj, (stukanie piąstkami wzdłuż kręgosłupa),
tędy przeszły słonie, (klepanie dłońmi ułożonymi w kształcie łódeczki),
A tu idzie szczypaweczka, (leciutkie szczypanie od krzyża do głowy),
zaświeciły dwa słoneczka, (dłonie otwarte, palce złączone, masaż spiralny),
Spadł drobniutki deszczyk, (lekkie pukanie wszystkimi palcami),
czy przeszedł cię dreszczyk? (lekkie szczypanie szyi),
 
„Rodzinka”
Ten paluszek to jest dziadziuś, (kciuk)
a ten obok to babunia, (wskazujący)
Ten paluszek to jest tatuś, (środkowy)
a ten obok to mamunia. (serdeczny)
A ten to dziecinka mała ……(tu pada imię dziecka – mały palec)
I jest rodzinka cała ….(zamykamy rączkę dziecka w piąstkę).
 
"Idzie myszka do braciszka."
Idzie myszka do braciszka.
Tu wskoczyła, tu się skryła.
(ruchy tak jak w zabawie ,,Idzie rak”. Na słowa „tu wskoczyła, tu się skryła” chowamy rękę pod pachę, a następnie za kołnierz dziecka). 
 
Zabawy ruchowe:
 
 faliste ruchy ramion – zabawa w przylot i odlot bocianów;
 rzucanie woreczków lub piłeczek – kto dalej;
 toczenie piłki do dołka;
 gry w pchełki, bierki, kręgle, bilard stołowy;
 podbijanie balonika wyłącznie palcami prawej i lewej ręki;
 przy wolnym chodzie ruchy rąk jak podczas pływania żabką - zabawa w naukę pływania ;
 zabawa w pociągi - ruch rąk naśladuje obroty kół;
 zabawa w pranie, rozwieszanie bielizny i prasowanie;
 zabawa w gotowanie obiadu - naśladowanie wałkowania ciasta, mieszania gęstej zupy;
 zabawa w rąbanie i piłowanie drzewa
 zabawy z chwytaniem i rzucaniem piłki,  kozłowanie piłki,  przerzucanie piłki średniej wielkości z ręki prawej do lewej i podrzucanie jej raz prawą, raz lewą ręką;
 wypuszczanie piłeczki tenisowej z ręki w dół i próby chwytania jej w locie, samymi palcami - zanim odbije się od podłogi.  
 
Ćwiczenia usprawniające  motorykę małą prowadzimy w ciągu całego dnia pobytu dziecka w przedszkolu. Niektóre wymagają przygotowania materiałów i organizacji miejsca, inne mają formę swobodnej, spontanicznej zabawy. Zachęcamy Rodziców do zabaw ze swoimi dziećmi w domu, w czasie wolnym.
 
Maria Jolanta Bizub
 

WARSZTATY KADRY PEDAGOGICZNEJ

ZABAWY NASZYCH PRZEDSZKOLAKÓW