Zaj?cia relaksacyjne

Zaj?cia relaksacyjne prowadzone na podstawie w?asnego programu„Relaks i odpr??enie dzieci poprzez literatur? i muzyk?”

Bajka od wieków towarzyszy cz?owiekowi pod postaci? mitu, legendy, podania ludowego czy wierszowanej opowiastki. Od wieków tak?e oddzia?uje na czytelnika i si?gano po ni? bez wiedzy zakresu psychologii, bez ?wiadomo?ci jej zbawiennego wp?ywu na psychik?. W potocznym j?zyku poj?cia „bajka” i „ba??” u?ywa si? zamiennie, jednak jako utwory literackie maj? ró?ne znaczenia. Bajka jest krótkim, dowcipnym utworem, najcz??ciej poetyckim, lub o charakterze dydaktycznym. Jej bohaterami s? zwierz?ta lub ludzie i zwykle zako?czona jest mora?em.

Ba?? jest natomiast opowiadaniem narracyjnym, folklorystycznym, gdzie zachowany jest obiektywny stosunek autora do opisywanych zdarze?. W publikacjach dla dzieci poj?cia te traktowane s? zamiennie, przy czym cz??ciej wyst?puje poj?cie bajki. Bajki jako utwory literackie adresowane do dzieci, cechuje magiczne ujmowanie rzeczywisto?ci, ogl?danie ?wiata. Z perspektywy dziecka i ?wiadomo?? umowno?ci zdarze?, czyli rozró?nienie ?wiata realnego i czarodziejskiego. W bajkach, w rozwi?zywaniu trudnych sytuacji dominuje magia. Tak w?a?nie my?li dziecko – „magicznie”, doszukuj?c si? u zwierz?t czy przedmiotów martwych cech ludzkich. ?wiat bajek jest umowny, nierealny. O czym wiedz? czytelnicy czy s?uchacze. Ta nierealna rzeczywisto?? kreowana w ba?niach jest zgodna z magicznym my?leniem dziecka, dzi?ki czemu pomaga mu zrozumie? ?wiat i siebie, wprowadza porz?dek i ?ad, pokazuj?c, jakie regu?y rz?dz? ?wiatem.

Bruno Betteelheim – lekarz, psycholog i humanista – sformu?owa? nast?puj?ce tezy na temat znaczenia ba?ni w rozwoju i wychowaniu dzieci:

  1. Podstaw? oddzia?ywania ba?ni na psychik? dziecka jest proces identyfikacji czytelnika z pozytywnym bohaterem.
  2. Ba?nie sprawiaj? dziecku przyjemno??, dostarczaj? mu obja?nie? dotycz?cych jego psychiki, a tym samym wspieraj? rozwój dzieci?cej osobowo?ci.
  3. Pomagaj? w odkrywaniu jego w?asnej to?samo?ci i nadawaniu sensu swojemu ?yciu.
  4. Wspieraj? je w trudno?ciach zwi?zanych z psychologicznymi problemami dorastania i integracji osobowo?ci.
  5. Ba?nie zach?caj? do aktywnego pokonywania trudno?ci i nawi?zywaniu przyjaznych kontaktów  ze ?wiatem przyrody.

W analizie psychologicznej bajki mo?emy wyodr?bni? dwie warstwy: poznawcz? i emocjonaln?. Dziecko poznaje otaczaj?cy ?wiat poprzez dzia?ania bohaterów bajki. Dostarcza ona wzorców moralnych, mówi, co dobre, a co z?e i zawsze wyst?pek zostaje ukarany. Przedstawiany ?wiat jest uproszczony, ale przez to zrozumia?y dla dzieci. Bajka pomaga zrozumie? dziecku ten ?wiat adekwatnie do jego mo?liwo?ci intelektualnych, pomaga tak?e w budowaniu obrazu samego siebie. Identyfikuj?c si? z bohaterem bajkowym, przyjmuje dziecko jego wzorce moralne, sposób my?lenia, dzia?ania. Dzi?ki bajkom odkrywa w?asn? to?samo?? i pobudza wyobra?ni?. Bajka pobudza do wczuwania si? w emocje, jakich do?wiadczaj? g?ówne postacie bajkowe, a przez to dzieci staj? si? wra?liwe na z?o, niesprawiedliwo??, ból. Jednak najwa?niejsza rola bajki polega (wg M. Molickiej) na redukcji l?ku. Dziecko, identyfikuj?c si? z bohaterem ma poczucie, ?e dobra wró?ka nad nim czuwa, ?e potrafi pos?ugiwa? si? czarami i odmieni? sw? sytuacj?. Bajka daje wsparcie i poczucie si?y, zast?pczo zaspokaja potrzeby. Bajka terapeutyczna jako metoda obni?ania l?ku u dzieci jest zupe?nie nowym rodzajem terapii. M. Molicka wyodr?bnia trzy rodzaje bajek terapeutycznych:

  • relaksacyjne,
  • psychoedukacyjne,
  • psychoterapeutyczne.

W bajkach relaksacyjnych na które zapraszam nasze przedszkolaki pos?uguj? si? wizualizacj? w celu wywo?ania odpr??enia i uspokojenia. Akcja takiej bajki toczy si? w miejscu dobrze dziecku znanym, a opisywanym jako spokojne, przyjazne i bezpieczne. Bajka ma wyra?ny schemat: bohater opowiadania obserwuje i do?wiadcza wszystkimi zmys?ami miejsce, gdzie odpoczywa. Ka?de nasze spotkanie zawiera trzy struktury: s?uchow?, wzrokow? i czuciow?. Struktura s?uchowa s?u?y do wywo?ania efektu w rodzaju: „s?yszysz szum drzew”, wzrokowa: „widzisz fale z wolna przybijaj?ce do brzegu”, a czuciowa: „wchodzisz na szczyt góry”. Realizuj?c swój program w czasie naszych spotka? chcia?abym:

  • uspokoi?, odpr??y? i wyciszy? dzieci,
  • rozwija? w nich wra?liwo??,
  • budowa? optymizm poprzez szcz??liwe zako?czenie,
  • uczy? pozytywnego my?lenia,
  • dostarcza? wzorów post?powania, sposobów zachowa?,
  • rozwija? wyobra?ni?,
  • rozwija? i kszta?towa? osobowo?? dziecka.

Na zako?czenie spotkania, stwarzam sytuacje do swobodnej wypowiedzi i dzia?alno?ci artystycznej wg ch?ci i pomys?ów dzieci.

Maria Jolanta Bizub